Алаяқтар біздің қорқынышымызды қалай басқаруды үйренді
«Сіздің атыңызға несие рәсімдеуге әрекет жасалып жатыр» – Бүгінде Қазақстандағы қаржылық алаяқтықтың басым бөлігі дәл осы сөздерден басталады.
Бірнеше жыл бұрын алаяқтар «көлік ұтып алдыңыз» деген хабарламалар жіберіп, ақша аударуды сұрайтын. Қазір олардың тәсілдері әлдеқайда күрделі. Олар өзін банк қызметкері, полиция өкілі, байланыс операторы немесе мемлекеттік органның маманы ретінде таныстырады, адамның аты-жөнін және кейбір жеке деректерін біледі.
Сондықтан қаржылық алаяқтық бүгінде тек егде жастағы адамдардың мәселесі емес. Оның құрбаны кәсіпкерлер, студенттер, ірі компания қызметкерлері және тіпті банк мамандары да болып жатыр.
Ұлттық банктің мәліметінше, Антифрод-орталық іске қосылғалы бері алаяқтық белгілері бар ондаған мың оқиға тіркеліп, миллиардтаған теңгеге күмәнді операциялардың алдын алу мүмкін болды.
Алаяқтардың басты қаруы – психология
Қылмыскерлер үш нәрсеге сүйенеді: қорқыныш, асығыстық, сенім.
«Сіздің шотыңызды бұзуға әрекет жасалды», «Сіздің атыңызға несие рәсімделуде», «Ақшаны қауіпсіз шотқа дереу аудару қажет» деген сөздер адамды абдыратып, салқынқандылықпен ойлануға мүмкіндік бермейді. Қазіргі кезде алаяқтар мессенджерлерді, әлеуметтік желілерді және телефон нөмірін алмастыру технологияларын белсенді қолданады.
Ең кең таралған схема
Әдетте өзін банк қызметкері ретінде таныстырған адам қоңырау шалып, күмәнді операция туралы хабарлайды. Кейін SMS-кодты айту, қашықтан басқару бағдарламасын орнату немесе банк картасының деректерін жіберу сұралады. Банктердің шынайы қызметкерлері ешқашан мұндай ақпаратты талап етпейді.
Жаңа қауіптер
Соңғы уақытта жеткізу қызметтері, маркетплейстер немесе байланыс операторларының атынан қоңыраулар жиілеп кетті. Сонымен қатар әлеуметтік желілерде оңай табыс табуды ұсынып, банк картасын немесе есепшотын пайдалануға сұрайтын дропперлік схемалар көбейіп келеді. Мұндай әрекеттер үшін заң алдында жауапкершілік қарастырылған.
Неліктен бұл маңызды?
Бүгінде алаяқ мыңдаған шақырым қашықтықта отырып-ақ бірнеше минут ішінде сіздің қаражатыңызға қол жеткізе алады.
Сондықтан қаржылық сауаттылық – бұл тек бюджетті жоспарлау емес. Ол –
алаяқтықты дер кезінде танып, жеке деректерді қорғау және өз қаржыңызды бақылауда ұстау қабілеті.
Қазіргі заманда ең маңызды қорғаныс – қажет кезде бір ғана сөзді айта білу: «Жоқ».
Материалды Руслан Мүсіреп дайындады.
Қаржылық қауіпсіздіктің бес ережесі
1. SMS-кодтарды ешкімге айтпаңыз.
2. Бейтаныс адамдардың өтінішімен бағдарлама орнатпаңыз.
3. Ақшаны «қауіпсіз шоттарға» аудармаңыз.
4. Ақпаратты тек банктің ресми арналары арқылы тексеріңіз.
5. Қысыммен ешқашан қаржы-
лық шешім қабылдамаңыз.
Все самое актуальное, важное и интересное - в Телеграм-канале «Немцы Казахстана». Будь в курсе событий! https://t.me/daz_asia
